Wszystko się nagrało. American Docs Competition i pozostałe dokumenty
Siedem dokumentów powalczy o Nagrodę Publiczności i 5 tysięcy dolarów, a o zwycięzcy zdecydujecie Wy. W American Docs Competition kamera zagląda do muzealnych gablot i archiwów, w których wciąż leżą kości przodków rdzennych Amerykanów, i do nowojorskiej kablówki, w której na antenę mógł wejść każdy. To jednak niejedyny dokumentalny adres na mapie 17. TAURON American Film Festival. Prawdziwe historie znajdziecie w kilku innych sekcjach – nawet wśród filmów o UFO.
Zanim przedstawimy Wam konkursową siódemkę, zróbmy mały objazd po programie. Policzyliśmy: podczas tegorocznej edycji zobaczymy co najmniej 25 dokumentów, więc da się z nich ułożyć osobną trasę. Taką, na której w teorii nikt niczego nie zmyśla – choć patrząc na dominującą teraz dyskusję, z dokumentem nigdy nic nie wiadomo.
Special Docs
Na początek Saul Goodman w Andach. Prawie: w Bob i David zdobywają Machu Picchu Bob Odenkirk i David Cross, przyjaciele jeszcze z czasów Mr. Show, idą pieszo na Machu Picchu. Obaj są po sześćdziesiątce, a ich kariery dawno rozjechały się w różne strony. Na szlaku rozmawiają o ojcostwie i przemijaniu i przetykają to żartami, które wyłapie każdy, kto pamięta ich skecze. To jeden z tytułów Special Docs, sekcji, z którą widzowie i widzki AFF-u są na ty od lat.
Bob i David zdobywają Machu Picchu, reż. Michael LaHaie
Najdłuższy seans festiwalu też należy do Special Docs, ale tego filmu nie trzeba nikomu przedstawiać. Zobaczysz wszystko Nathana Fieldera i Lance’a Oppenheima trafił na polskie ekrany 6 listopada, a o miejsce na sali wciąż nie jest łatwo. Jeśli jeszcze nie widzieliście, jak Fielder wprowadza się do domu Elizabeth Holmes na 34 dni przed jej odsiadką, nadrobicie to na AFF-ie. Po seansie 22 listopada zostańcie na dyskusję Portalu Immersja „Zobaczysz wszystko? Prawda i fikcja w dokumencie”.
Melomani i melomanki niech zapiszą sobie Mumford & Sons i goście. Brytyjski zespół wsiada tu do pociągu z Nowego Orleanu do Burlington w Vermoncie i po drodze gra jako house band dla kilkunastu solowych artystów, ucząc się ich repertuaru w biegu. Stali bywalcy pamiętają pewnie Big Easy Express, poprzednią kolejową wyprawę zespołu, która na 4. edycji AFF-u zdobyła Nagrodę Publiczności.
W tej samej sekcji Barbara Attie, Mike Attie i Janet Goldwater sprawdzają w Hollywood o aborcji, jak amerykańskie kino i telewizja przez dekady mówiły o przerywaniu ciąży i o czym wolały milczeć. Po obu seansach zostańcie na spotkanie z twórcami. Nazwisko Mike’a Attiego warto zapamiętać, bo wróci jeszcze w konkursie.
S-heroes
S-heroes to sekcja o kobietach, które najgłośniej zaistniały w życiu publicznym wtedy, kiedy przestały być grzeczne. Billie Jean King ma na koncie 39 tytułów wielkoszlemowych, ale w Podaj piłkę Liz Garbus i Elizabeth Wolff przyglądają się też meczowi, który rozgrywała poza kortem: o równe pieniądze dla zawodniczek. Z kolei Jennifer Siebel Newsom w Miss Representation. Czas na sprzeciw wraca do tematu swojego debiutu sprzed 15 lat i pyta, jak dorastają dziewczyny w świecie algorytmów i deepfake’ów. Po seansie 21 listopada o 19:00 spotkanie z reżyserką poprowadzi Andrzej Rossa. W sekcji czeka też Zapytaj E. Jean, portret felietonistki „Elle”, która pozwała Donalda Trumpa.
Podaj piłkę, reż. Liz Garbus, Elizabeth Wolff
Who They Are
Cztery dokumenty sekcji Who They Are opowiadają o amerykańskiej tożsamości, która zawsze występuje w liczbie mnogiej. Sam Pollard w Motelu Lorraine wraca do Memphis, pod adres, który przeszedł do historii w 1968 roku, kiedy na balkonie motelu zastrzelono Martina Luthera Kinga. Wcześniej, w czasach segregacji, prowadzony przez Waltera i Loree Baileyów motel był ważnym miejscem spotkań czarnoskórej społeczności. Bohaterem Naprzód marsz jest Reginald Dwayne Betts, który jako 16-latek trafił za kradzież samochodu do więzienia na prawie dekadę. Za kratami odkrył poezję, a dziś jest uznanym poetą i absolwentem prawa na Yale. Po obu seansach czekają Was spotkania z twórcami. Partnerem sekcji jest magazyn „Mint”.
Człowiek czy maszyna
Człowiek czy maszyna prowadzi przez stany cyfrowe i sprawdza, kto naprawdę wygrywa wyścig z technologią. Valerie Veatch w Duchu w maszynie szuka źródeł sztucznej inteligencji w poglądach jej ojców założycieli i nie wierzy w opowieść o apolitycznej Dolinie Krzemowej. Joe Engressia, niewidomy od urodzenia bohater Joybubbles, odkrył jako dziecko, że odpowiednio gwiżdżąc do słuchawki, może sterować siecią telefoniczną. Został jednym z pierwszych phone phreaków, a potem ogłosił, że już na zawsze będzie miał pięć lat.
Duch w maszynie, reż. Valerie Veatch
UFO. We Want to Believe
A obiecane UFO? W sekcji, którą współtworzymy z Portalem Immersja, obok klasyki science fiction Zakazana planeta pokazujemy dokument Z prawdziwego Archiwum X. Brytyjski reżyser John Lundberg sprawdza w nim, czy latające spodki nie były przypadkiem wygodną zasłoną dymną dla tajnych projektów amerykańskich służb. Jednoznacznej odpowiedzi nie dostaniecie, ale pytania możecie zadać na spotkaniu z twórcami 22 listopada o 13:30.
No dobrze, koniec objazdów. Pora przedstawić Wam filmy, które powalczą o Wasze uznanie w konkursie dokumentalnym.
American Docs Competition
Tej trasy nie znajdziecie na tradycyjnych mapach. W American Docs Competition pokazujemy najlepsze dokumenty, których twórczynie i twórcy oferują nieoczywiste spojrzenie na USA. W tym roku jest ich siedem, a o tym, który wygra, decydujecie Wy. Najlepszy tytuł dostanie Nagrodę Publiczności w wysokości 5 tysięcy dolarów, więc pamiętajcie, żeby zagłosować na swoich faworytów. Po pokazach pięciu z nich czekają Was spotkania z twórcami i twórczyniami, a wśród bohaterów 11 IX znajdziecie Griffina Dunne’a, tegorocznego laureata Indie Star Award. Partnerem konkursu jest „Pismo. Magazyn Opinii”.
11 IX, reż. Sean Wilsey, USA 2026, 86'
Mogłoby się zdawać, że 25 lat po wydarzeniach 11 września wiemy już o tej tragedii dosłownie wszystko. Każdy z nas obejrzał stare nagrania, filmy fabularne lub różnej jakości dokumenty. Ale co, jeśli niektóre historie wcale nie zostały jeszcze opowiedziane? To pytanie zadał sobie Sean Wilsey i nakręcił dokument, w którym refleksja miesza się ze wzruszeniem, a żałoba ze śmiechem.
11 IX, reż. Sean Wilsey
Aanikoobijigan. Duchy przodków, reż. Adam Khalil, Zack Khalil, USA, Dania 2026, 85'
Jakie to uczucie, gdy kości twoich przodków są wystawione na pokaz w muzeum? Kto ma do nich prawo – rodzina czy instytucje, które nie widzą w nich szczątków konkretnych ludzi? Adam i Zack Khalil zadają wiele pytań. Proponują też konkretne rozwiązania, rozmawiając z aktywistami, którzy walczą o prawo do godnego pochówku.
Aanikoobijigan. Duchy przodków, reż. Adam Khalil, Zack Khalil
Jabłko Adama, reż. Amy K. Jenkins, USA 2026, 98'
Dziecko Amy czuje się chłopcem. W tym subtelnym dokumencie, zrealizowanym przez matkę i syna, dorastanie nie jest łatwym doświadczeniem: Każdy widzi, czego nienawidzę w swoim ciele, przyznaje Adam. I choć jego rodzice wiedzą, że świat nie jest wolny od uprzedzeń i dyskryminacji, pozwalają synowi odkrywać go na własną rękę.
Jabłko Adama, reż. Amy K. Jenkins
Nawiedzony dom w Pennhurst, reż. Mike Attie, Katarina Poljak, Nathan R. Stenberg, USA 2026, 81'
Film dokumentalny o domu strachów w Pennhurst, prowadzonym przez artystów z niepełnosprawnościami. Tę niecodzienną atrakcję stworzono na terenie dawnego ośrodka, w którym przez lata dochodziło do potwornych nadużyć wobec pacjentów. Osobiste dramaty bohaterów i tragedie odkryte w archiwach placówki prowokująco kontrastują ze scenami rodem z kiczowatego horroru.
Nawiedzony dom w Pennhurst, reż. Mike Attie, Katarina Poljak, Nathan R. Stenberg
Opowieści z Bucks Harbor, reż. Pete Muller, USA 2026, 98'
Pewien rybak od zawsze fascynował się kulturą drag, co nie do końca pasowało jego ojcu. Inny stracił tatę w młodym wieku i to tragiczne wydarzenie nieodwracalnie na niego wpłynęło. Tymczasem dla pewnego młodego chłopaka polowanie w lesie stanie się lekcją szybkiego dorastania. Te i inne historie znajdziecie w Opowieściach z Bucks Harbor, dokumencie o współczesnej męskości opowiedzianym z perspektywy rybaków z małego miasteczka w stanie Maine.
Opowieści z Bucks Harbor, reż. Pete Muller
Soul Patrol, reż. J.M. Harper, USA 2026, 100'
Byli żołnierze pierwszej afroamerykańskiej jednostki rozpoznawczej spotykają się po pół wieku, by wrócić do bolesnych doświadczeń z wojny w Wietnamie. Ich wspomnienia odsłaniają zapomnianą historię braterstwa oraz traumy, która pomimo upływu czasu wciąż pozostaje żywa.
Soul Patrol, reż. J.M. Harper
Telewizja naprawdę publiczna, reż. David Shadrack Smith, USA 2026, 107'
Historia telewizji public-access w Nowym Jorku, platformy dostępnej dla wszystkich obywateli i hołdującej zasadzie niemal absolutnej wolności słowa. Pornografia, undergroundowa muzyka, transgresywne performansy, programy edukacyjne o AIDS… Jaki wpływ na USA miały stacje, które mogły pokazać wszystko?
Telewizja naprawdę publiczna, reż. David Shadrack Smith
Na 17. TAURON American Film Festival zapraszamy od 17 do 22 listopada do Kina Nowe Horyzonty we Wrocławiu. Część filmów obejrzycie także online, do 6 grudnia. Pojedyncze bilety na seanse stacjonarne oraz dostępy i pakiety online kupicie w serwisie nowehoryzonty.pl/aff, a od 17 listopada od 12:00 także w kasach Kina Nowe Horyzonty.
