S-heroes

Od 2010 roku pokazujemy Amerykę ze wszystkich perspektyw, także tych, które przez lata nie trafiały na pierwsze strony gazet. Nic nie sprawdza się w tym lepiej niż kino dokumentalne. Szczęśliwie od lat stanowi ono ważny filar naszego programu i nie inaczej będzie podczas 17. TAURON American Film Festival. W tym roku postanowiliśmy poza naszymi flagowymi sekcjami dokumentalnymi wyróżnić także mniejsze grupy połączone tematycznie. Pierwsza z nich to S-heroes – nazwa tłumaczy się sama.

Podaj piłkę! (Give Me the Ball!), reż. Liz Garbus, Elizabeth Wolff, USA 2026, 101'

Billie Jean King miłośnikom tenisa przedstawiać nie trzeba. Zwyciężczyni trzydziestu dziewięciu turniejów wielkoszlemowych, zdobywczyni Pucharu Federacji, działaczka na rzecz sportu kobiecego, a także charyzmatyczna, bezkompromisowa osobowość. Reżyserski duet, w którego skład wchodzą Liz Garbus oraz Elizabeth Wolff, twórczynie doświadczone w obszarze kina dokumentalnego, nie proponuje tutaj jednak nudnej, laurkowej biografii. Autorki już od pierwszych minut portret legendarnej sportsmenki osadzają w kontekście pytania o to, jak bardzo polityczny okazuje się sport. Ich film jest kolektywnym obrazem kobiet – nie tylko w tenisie – ich dyskryminacji oraz walki o równe traktowanie, zwłaszcza w kontekście płac. Podobnie jak Cristina Costantini w Sally (którego Garbus była producentką wykonawczą) twórczynie przyglądają się mackom patriarchatu – obszarom, które zawłaszczył, oraz wymuszonej grze na jego zasadach, podejmowanej ze strachu przed utratą pozycji społecznej i wypracowanego sukcesu. Dzięki tej wielowymiarowości Podaj piłkę! nabiera pazura i elektryzuje niczym jego bohaterka, stając się jednocześnie pozbawionym dydaktyki manifestem nieskrępowanej wolności.

Agnieszka Pilacińska

Dawaj piłkę!, reż. Liz Garbus, Elizabeth Wolff

Zapytaj E. Jean (Ask E. Jean), reż. Ivy Meeropol, USA 2025, 91'

Oto wspaniałe życie E. Jean Carroll – amerykańskiej pionierki, pierwszej felietonistki „Playboya” i „Esquire”, uwielbianej publicystki „Elle” oraz wyszczekanej gospodyni talk show na kanale NBC, w którym głośno wysuwała postulaty kobiecej niezależności. W ostatnich latach rozgłos przyniosły jej pozwy przeciwko Donaldowi Trumpowi, którego Carroll oskarżyła o napaść, a potem o zniesławienie. Zapytaj E. Jean kreśli portret osoby nieugiętej, ekscentrycznej i odważnej, która nigdy nie zrezygnowała z walki o obecność kobiet w przestrzeni medialnej i prawo do sprawiedliwości. Twórcy dokumentu łączą współczesne nagrania z fragmentami starych programów, ujęciami z procesu oraz migawkami z miejsca, gdzie doszło do napaści Trumpa na Carroll – tak różnorodne obrazy naświetlają się nawzajem, odsłaniając kolejne warstwy emocjonalnej prawdy o bohaterce. Jest to też historia ruchu post-#MeToo, która zmusza nas do postawienia pytania, jaką lekcję tak naprawdę wyciągnęliśmy z wydarzeń ostatniej dekady. Proces E. Jean Carroll przypomina o defektach systemu, który wciąż zmusza ofiary przemocy do milczenia, ale film jednocześnie dowodzi, że pojedyncze świadectwo może mieć transformacyjną moc.

Bogna Goślińska

Zapytaj E. Jean, reż. Ivy Meeropol

Miss Representation: Rise Up, reż. Jennifer Siebel Newsom, USA 2026, 86'

Dziesięć lat po #MeToo i piętnaście lat po debiutanckim Miss Representation (2011) Jennifer Siebel Newsom powraca do tematu reprezentacji i obecności kobiet w dyskursie publicznym, by tym razem przyjrzeć mu się pod kątem gwałtownych przemian medialnych, technologicznych i politycznych ostatnich lat. Reżyserka zaprasza do dyskusji doświadczone ekspertki, aktywistki, działaczki polityczne, sygnalistki i dziennikarki – od Hillary Clinton, poprzez Frances Haugen, po Jameelę Jamil – ale oddaje głos także młodym dziewczynom dorastającym w coraz bardziej wrogiej kobietom epoce algorytmów, deepfake'ów i sztucznej inteligencji.

Film Siebel Newsom nie tylko kreśli szeroką panoramę zjawisk i praktyk skierowanych przeciwko kobietom, lecz także pokazuje, w jaki sposób mechanizmy złożonego systemu medialnego prowadzą do dyskryminacji, uciszania głosów kobiet oraz utrudniania im dostępu do władzy. Dokument łączący wnikliwe diagnozy ekspertek z poruszającymi świadectwami niezwykłych „zwykłych” kobiet i dziewcząt pokazuje, że przeciwdziałanie nowym formom cyfrowej przemocy jest nie tylko wspólną sprawą wszystkich kobiet, ale i warunkiem skutecznej demokracji.

Klaudia Rachubińska

Miss Representation: Rise Up, reż. Jennifer Siebel Newsom