Czytanie Ameryki – lektury na drogę
Pociąg, samolot, samochód, autobus – niezależnie od tego, czym podróżujemy, warto mieć przy sobie dobrą lekturę. Na przykład taką, która na danych i historiach z badań terenowych pokazuje, dlaczego najbogatszy kraj świata ma większy problem z biedą niż jakakolwiek inna rozwinięta demokracja. Albo taką, która sprawdza, jak amerykańskie kino przez ćwierć wieku próbowało opowiedzieć o wydarzeniach z 11 września. Albo taką, której autor jako nastolatek sfałszował świadectwo, żeby dostać się do renomowanej szkoły, a potem opisał to tak, że w ekranizacji jego wspomnień zagrali Leonardo DiCaprio i Robert De Niro.
Podczas 17. TAURON American Film Festival po raz kolejny zapraszamy do Klubu Proza na Czytanie Ameryki. Razem z Wrocławskim Domem Literatury oraz wydawnictwami Prószyński i S-ka, Czarne, Marginesy, Wydawnictwem Uniwersytetu Jagiellońskiego i Bo.wiem organizujemy spotkania wokół książek, które rezonują z programem filmowym AFF-u. Widzimy się od środy do soboty, codziennie o 18:00. Wstęp na wszystkie spotkania jest wolny, w miarę dostępności miejsc.
fot. Wojciech Chrubasik
A o czym porozmawiamy?
Dyskusja o twórczości Johna Steinbecka wokół książki Ameryka i Amerykanie (Wydawnictwo Prószyński i S-ka)
spotkanie z udziałem Emilii Konwerskiej
O książce
Ostatnia książka Johna Steinbecka, Ameryka i Amerykanie, to przenikliwy i pełen sceptycyzmu portret Stanów Zjednoczonych w połowie lat sześćdziesiątych XX wieku. Autor zamieszcza w swych esejach obserwacje codzienności, pisze o dumie i lękach, kulcie sukcesu i konsumpcji, ale też o samotności, wykluczeniu i utracie poczucia wspólnoty. Ameryka i Amerykanie to książka osobista, opis rozczarowania Ameryką rozdartą między mitem a rzeczywistością, a jednocześnie pełen czułości obraz kraju, który Steinbeck mimo wszystko kocha. To raczej intelektualny bilans epoki niż reportaż czy manifest, a ten bilans zaskakująco rezonuje aż do dziś.
O autorze
John Steinbeck – amerykański powieściopisarz, laureat literackiej Nagrody Nobla z 1962 roku za „realistyczny i poetycki dar, połączony z subtelnym humorem i ostrym widzeniem spraw społecznych”. Jego najbardziej znane powieści to Grona gniewu, Myszy i ludzie i Na wschód od Edenu.
Spotkanie wokół twórczości Tobiasa Wolffa (Wydawnictwo Czarne)
spotkanie z autorem (online) i Krzysztofem Umińskim poprowadzi Michał Oleszczyk
O spotkaniu
Tym razem rozmowa nie skupi się na jednej książce, bo z Tobiasem Wolffem porozmawiamy o całej jego twórczości. Autor połączy się z nami online, a w Klubie Proza będzie Krzysztof Umiński, tłumacz Chłopięcych lat. Spotkanie poprowadzi Michał Oleszczyk, wykładowca Wydziału „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego i twórca podkastu SpoilerMaster.
O autorze
Tobias Wolff – amerykański prozaik, autor powieści, opowiadań i wspomnień. Dorastał w osadzie fabrycznej w stanie Waszyngton. Jako nastolatek sfałszował świadectwo i w ten sposób dostał się do renomowanej szkoły w Pensylwanii, z której potem usunięto go za złe stopnie. Gdy miał dziewiętnaście lat, wstąpił do wojska, w którym służył cztery lata, w tym rok w Wietnamie. Po odejściu z armii studiował anglistykę w Oksfordzie, pracował jako reporter, stróż nocny, kelner i nauczyciel, a dzięki stypendium ukończył studia pisarskie na Uniwersytecie Stanforda. Przez blisko trzy dekady uczył pisania, m.in. na Uniwersytecie Syracuse, gdzie jego uczniem był George Saunders. Po polsku ukazały się wybór jego opowiadań Oto początek naszej historii, powieść Stara szkoła oraz autobiograficzne Chłopięce lata, na których podstawie powstał film z Leonardem DiCaprio i Robertem De Niro. Laureat m.in. Nagrody PEN Clubu i Fundacji im. Williama Faulknera, The Story Prize, National Medal of Arts oraz Nagrody Hadada przyznawanej przez „The Paris Review” za całokształt twórczości.
Bieda w Ameryce, Matthew Desmond (Wydawnictwo Marginesy)
spotkanie z Martą Zdzieborską i Łukaszem Pawłowskim
O książce
Stany Zjednoczone są najbogatszym krajem świata, a jednocześnie mają większy problem z ubóstwem niż jakakolwiek inna rozwinięta demokracja. Desmond pyta, jak to możliwe, że w kraju dobrobytu co ósme dziecko żyje w niedostatku, ludzie umierają na ulicach, a wielkie firmy płacą pensje poniżej minimum przyzwoitości. Odpowiedź buduje z historii, danych i własnych badań terenowych. Pokazuje, że bieda jest systemem, z którego świadomie lub nie korzystają zamożniejsi Amerykanie: przez niskie płace, zawyżone czynsze, drogie pożyczki i ulgi podatkowe dla najbogatszych. Na diagnozie się jednak nie kończy, bo autor proponuje konkretne rozwiązania i namawia czytelników, zwłaszcza tych, których na to stać, do udziału w zmianie.
O autorze
Matthew Desmond – socjolog, profesor Uniwersytetu Princeton i kierownik badawczy The Eviction Lab, zespołu, który zbiera i udostępnia dane o eksmisjach w USA. Jego książka Evicted: Poverty and Profit in the American City (2016) zdobyła m.in. Nagrodę Pulitzera i National Book Critics Circle Award. W 2015 roku otrzymał stypendium MacArthura, tzw. „grant dla geniuszy”. Pisze dla „The New York Times Magazine”. Dorastał w niezamożnej rodzinie w Arizonie. Jak opisuje w Biedzie w Ameryce, to właśnie skierowało go ku badaniom nad ubóstwem.
Kino po traumie. Strategie reprezentacji wydarzeń z 11 września 2001 roku w amerykańskim filmie fabularnym, Kaja Łuczyńska (Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego i Bo.wiem)
spotkanie z autorką i dr. Markiem Tomaszewskim
O książce
Kino po traumie to pierwsze w języku polskim tak obszerne opracowanie poświęcone obecności zamachów z 11 września 2001 roku w amerykańskim kinie fabularnym. Autorka analizuje filmy powstałe po 2001 roku i pokazuje, jak kino mierzy się z doświadczeniem katastrofy, traumą kolektywną i kształtowaniem pamięci zbiorowej. Przygląda się strategiom narracyjnym, estetycznym i ideologicznym, za pomocą których twórcy filmowi przedstawiają wydarzenia określane jako „9/11”. Swoje analizy osadza w szerokim kontekście, który obejmuje również pozafilmowe formy upamiętnienia, takie jak muzea, pomniki i miejsca pamięci. Książka powstała na podstawie wieloletnich badań autorki i ukazuje się w 25. rocznicę zamachów.
O autorce
Kaja Łuczyńska – doktor nauk o sztuce, absolwentka filmoznawstwa i amerykanistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, wykładowczyni Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Jest nagradzaną prelegentką i edukatorką filmową. Przez wiele lat pracowała w krakowskim Kinie Pod Baranami jako koordynatorka programów Edukacja Młode Horyzonty i Młodzi Ambasadorzy. Należy do Zespołu Edukatorów Filmowych i jest współautorką wydanej w 2025 roku Księgi ratingu z propozycją polskiego systemu ratingowego. Publikowała m.in. w „Ekranach”, „Ha!arcie” i „Fragile”. Prowadzi audycję Seriale na raz w Radiu Kraków, a od 2026 roku także DKF „Niewinni marzyciele” w Kinie Marzenie w Tarnowie.
